1چکیده مبسوط مقدمه و هدف: تنوع زیستی گیاهی هر اکوسیستم به‎طور مستقیم تحت ویژگی‎های رویشی و تنوع گونه‎های گیاهی آن قرار دارد که همواره متضمن پایداری این اکوسیستم در مقابل عوامل متغیر محیطی و زیستی است. شاخص‎های تنوع زیستی به‎منظور مقایسه تنوع زیستی توده‎های مختلف و برآورد تغییرات تنوع زیستی در طول زمان در سطح توده اندازه‎گیری می‎شوند. جنگل های هیرکانی شمال ایران میراثی به جا مانده از دوران سوم زمین‎شناسی است که امروزه بخش بزرگی از آن در مناطق جلگه ای در اثر فعالیت های مخرب انسانی نابود شده است. این جنگل‎ها در جنوب دریای خزر دارای اهمیت ویژه‎ای از نظر حفاظتی و مدیریتی است. شمشاد هیرکانی (Buxus hyrcana Pojark.) که متعلق به خانواده Buxaceae تنها گونه از جنس شمشاد در جنگل‎های هیرکانی ایران است. از جنبه‎های مختلفی از جمله اقتصادی، توریسم، حفظ تنوع زیستی و غیره ارزش‎های منحصر به‎فردی دارد، این گونه با ارزش از دیرباز مورد تهدید عوامل انسانی و طبیعی بوده و از سطح آن‎ها در کشور کاسته شده است. پژوهش حاضر به مطالعه فلورستیک- فیزیونومیک رویشگاه‎های شمشاد در مناطق چشمه بلبل،سنگده، سی‎سنگان و شفارود پرداخته است. مواد و روش‎ها: در این پژوهش رویشگاه‎های مهم شمشاد هیرکانی از منطقه حفاظت‎شده چشمه بلبل بندر گز استان گلستان به‎عنوان شرقی‎ترین ناحیه پراکنش این‎گونه در جنگل‎های هیرکانی تا جنگل‎های شفارود در استان گیلان نمونه‎برداری شدند. ‎به‎ طور کلی در چهار منطقه مورد شناسایی 125 قطعه نمونه 400 مترمربعی (20 ×20 متر) پیاده شد. بندر گز (چشمه بلبل) 35 قطعه نمونه، فریم (سنگده) 30 قطعه نمونه، سی‎سنگان 40 قطعه‎نمونه و شفارود 20 قطعه‎نمونه). در هر قطعه‎نمونه برای اندازه‎گیری پوشش علفی کف جنگل، تعداد پنج ریز قطعه چهار مترمربعی (2 × 2 متر) در مرکز و چهار گوشه هر قطعه‎نمونه پیاده و نسبت به برداشت پوشش علفی آنها اقدام شد. شاخص های تنوع زیستی برای هریک از قطعات نمونه، شامل تنوع شانون، سیمپسون و فیشر، غنای مارگالف و منهینیک و یکنواختی پیلو، سیمپسون و شانون اندازه‎ گیری شد. شناسایی گیاهان با دقت بسیار و با استفاده از فلور فارسی ایران، فلور ایرانیکا، فلور ترکیه و فلور اروپا انجام شد. شکل زیستی هرگونه گیاهی بر اساس روش رانکایر مشخص و ثبت شد. محدوده پراکنش جغرافیایی هرگونه با توجه به فلورهای ذکر شده، تعیین شد. سپس با استفاده از داده‎های فلوریستیکی در تقسیم‎بندی نواحی رویشی سطح کره زمین، تعلق هریک از گونه‎ها به فیتوکوریون‎های موجود مشخص و نمودار پراکنش جغرافیایی گیاهان منطقه رسم شد. به‎منظور مقایسه تنوع گونه‎ای بین رویشگاه‎ها از آنالیز واریانس یک‎طرفه استفاده و به‎منظور مقایسه میانگین‎ها از آزمون Tukey-HSD در محیط نرم‎افزار SPSS و رسم نمودارها با استفاده از نرم‎افزار Excel-2013 انجام شد. یافته‎ها: به‎طور کلی تعداد 186 گونه گیاهی متعلق به 68 تیره گیاهی شناسایی شد. نتایج نشان داد همی‎کریپتوفیت‎ها با 34/94 درصد (65گونه)، فانروفیت‎ها با 21/5 درصد (40 گونه)، ژئوفیت‎ها با 19/90 درصد (37گونه)، تروفیت‎ها با 19/35 درصد (36گونه) و کریپتوفیت‎ها با 2/69 درصد (5 گونه) شکل های زیستی چیره ترکیب رستنی رویشگاه‎های شمشاد هیرکانی را به‎خود اختصاص دادند. کامه‎فیت‎ها نیز با درصد (3 گونه) کمیاب ترین شکل زیستی منطقه بودند. نتایج بررسی پراکنش جغرافیایی گونه‎های گیاهی منطقه نشان داد کل فلور عمدتاً از عناصر اروپا - سبیری (55گونه) و چند ناحیه‎ای (38 گونه) بوده که بیش از 50 درصد گونه‎ها (تعداد 93 گونه) را به‎خود اختصاص داده‎اند. پس از آن گونه‎های نواحی رویشی اروپا- سیبری/ ایران تورانی/ مدیترانه ای (25 گونه، 13/44 درصد)، اروپا- سیبری/ ایران تورانی (25 گونه، 13/44 درصد)، ایران تورانی (16 گونه، 8/60 درصد)، اروپا- سیبری/ مدیترانه ای (13 گونه، 6/70 درصد)، جهان وطن (8 گونه، 4/3 درصد) قرار داشتند. نواحی رویشی مدیترانه/ ایران تورانی (5 گونه، 2/70 درصد) دارای کم‎ترین میزان حضور در سطح منطقه بودند با توجه به این‎که جنگل‎های شمال از نظر جغرافیایی به ایالت اکسین- هیرکانی از زیرحوزه پونتیک از ناحیه رویشی بزرگ اروپا -سیبری تعلق دارند، حضور گونه‎های متعلق به این طیف جغرافیایی در فلور این مناطق دور از انتظار نیست. همچنین حضور گونه‎های دیگر نواحی جغرافیایی نتیجه‎ای از الگوهای طبیعی حضور اتفاقی عناصر گیاهی از سایر مناطق رویشی جهان است. نتیجه‎گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که رویشگاه‎های شمشاد فریم و شفارود دارای مقایر بالاتری از شاخص‎های تنوع، یکنواختی و غنای گونه‎ای می‎باشند. این دو رویشگاه میانگین ارتفاع از سطح دریا بالاتری نسبت به رویشگاه‎های چشمه بلبل و سی‎سنگان می‎باشند. مرور منابع نشان می‎دهد که عوامل فیزیوگرافی نیز نقش مهمی در شاخص‎های غنا و تنوع گونه‎ای ایفا می‎کنند. تغییرات ارتفاع از سطح دریا اغلب منجر به تغییرات در شرایط محیطی مانند دما، بارش و ویژگی‎های خاک می‎شود. این تنوع در شرایط رویشگاه باعث افزایش ناهمگونی آن شده و به طیف وسیع‎تری از گونه‎ها امکان همزیستی می‎دهد. در نتیجه، ناهمگونی بیشتر رویشگاه منجر به تنوع گونه‎ای بالاتر می‎شود که در شاخص تنوع زیستی هم منعکس می‎شود.

پژوهش حاضر با هدف بررسی و مطالعه ترکیب و تنوع زیستی پوشش های علفی و زادآوری بستر در توده های جنگلی طبیعی (با غالبیت ممرز– انجیلی)، دست کاشت (خالص و آمیخته توسکا و افرا) و عرصه جنگلی تخریب یافته (فاقد پوشش درختی) منطقه کلارآباد چالوس مورد توجه قرار گرفت. در مجموع 16 قطعه نمونه بزرگ (20 × 20 متر مربعی) به منظور ثبت ویژگی های رویشی درختان و 144 قطعه نمونه کوچک (1 × 1 متر مربعی) به منظور ثبت تعداد گونه های چوبی زادآوری شده، نوع و درصد پوشش گونه های علفی در هر رویشگاه پیاده شد. به منظور مقایسه تنوع زیستی، از شاخص های مختلفی استفاده گردید. در میان گیاهان علفی زیر آشکوب، همی کریپتوفیت ها و کریپتوفیت ها فراوانترین شکل زیستی بوده اند. همچنین، مطابق با نتایج، بیشترین درصد حضور گونه های زادآوری در ارتباط با نوع گونه درختی غالب در عرصه هر توده جنگلی بوده و در میان گونه های زادآوری، فانروفیت ها فراوان ترین شکل زیستی بوده اند. بررسی شاخص های تنوع زیستی در هر دو لایه علفی و زادآوری حاکی از اثرات منفی تخریب جنگل و همچنین نقش مثبت جنگل طبیعی در عرصه مورد مطالعه است. به عنوان نتیجه کلی، پژوهش حاضر بیانگر نقش حفاظتی توده های جنگلی آمیخته پهن برگ معتدله برای غنا و تنوع گونه های گیاهی آشکوب علفی و زادآوری و نگهداری پایدار جوامع زیر آشکوب می باشد.

مقدمه و هدف: با وجود آن که خشک دارهای ریز حجم زیادی از بوم­سازگان جنگلی معتدله در شمال کشور را به خود اختصاص می دهد، نسبت به خشک دارهای بزرگ کمتر مورد توجه قرار گرفته است. خشک دارهای ریز، جزئی از جنگل های طبیعی هستند که علاوه بر افزایش بهره وری درختان جنگلی، کمک به زادآوری درختان، حفظ و بالا بردن رطوبت و مواد غذایی خاک و ذخیره سازی بلندمدت کربن، با تقویت عملکرد زیستگاه های نوظهور، نقشی مهم در غنای گونه های گیاهی زیرآشکوب برعهده دارند. از این رو، عدم توجه به خشک دارهای ریز، سبب برآورد اشتباه، کل حجم خشک دار و نقش کلیدی آن بر عملکرد بوم­سازگان جنگل می شود. بنابراین پژوهش پیش رو در نظر دارد از روش درخت رگرسیون تقویت شده برای مدل سازی تغییرات غنای گیاهی در ارتباط با مشخصات خشک دار ریز در یک توده جنگلی کمتر دست خورده استفاده کند.مواد و روش ها: بدین منظور، پس از استقرار 30 قطعه­نمونه 400 مترمربعی (20 در 20 متر) در توده بلوط – ممرزستان در جنگل های لوه در شرق استان گلستان، نوع و درصد پوشش علفی بر مبنای شاخص براون – بلانکه ثبت شد. در ادامه، تعداد گونه های علفی ثبت شده در هر قطعه نمونه، مبنای محاسبه غنای گونه ای قرار گرفت. برای اندازه گیری حجم خشک دارهای ریز، راستای اضلاع قطعه نمونه 400 مترمربعی مبنای محاسبه قرار داده شد. از این رو، در راستای اضلاع هر قطعه نمونه و در قالب یک خط­نمونه با مجموع طولی 80 متر (برابر با محیط هر قطعه نمونه)، خشک دارهای ریز متقاطع با خط­نمونه شناسایی شد. نوع گونه درختی هر یک از خشک دارهای ریز مشخص و با توجه به قطر متقاطع با خط­نمونه، خشک دارهای ریز در یکی از سه طبقه قطری 1 تا 5/2 سانتی متر، 5/2 تا 5/4 سانتی متر و 5/4 تا 5/7 سانتی متر قرار گرفت. برای اندازه گیری درصد رطوبت و ماده آلی خاک، نمونه خاک از عمق صفر تا 15 سانتی متر مرکز هر قطعه­نمونه، برداشت شد. درصد رطوبت خاک با استفاده از اختلاف بین وزن تر و خشک خاک و همچنین مقدار ماده آلی خاک با روش والکی-بلاک در آزمایشگاه به­دست آمد. برای برازش مدل درخت رگرسیون تقویت شده از بسته gmb در زبان برنامه نویسی R استفاده شد. از این رو در این روش از ترکیب دو الگوریتم "درخت رگرسیون و طبقه بندی" و "تقویت" استفاده شد. در این پژوهش برای رسیدن به تعداد درخت بهینه، عدد 1000 مبنای شروع کار قرار گرفت. در این پژوهش، مقدار غنای گونه ای در هر قطعه­نمونه به­عنوان متغیر پاسخ و متغیرهای درصد شیب، جهت شیب، ارتفاع از سطح دریای آزاد، درصد رطوبت خاک، درصد ماده آلی خاک، میانگین کل حجم خشک دار ریز، میانگین حجم خشک دار ریز در درجه اول پوسیدگی، میانگین حجم خشک دار ریز در درجه دوم پوسیدگی و نوع گونه خشک دار ریز به­عنوان متغیرهای پیشگو در نظر گرفته شد.یافته ها: بر اساس نتایج، مدل اولیه برازش داده شده در تعداد درخت برابر 7700 بالاترین دقت را نشان داد. لیکن، با توجه به عدم تأثیرگذاری برخی از متغیرها در مدل، متغیرهای شیب، جهت شیب، ارتفاع از سطح دریا، نوع گونه خشک دار ریز و میانگین حجم خشک دار ریز کلاس پوسیدگی اول، این متغیرها بر اساس تغییرات انحراف به وجود آمده، از مدل کنار گذاشته و مدل مجدد در تعداد درخت بهینه 7800 برازش داده شد. به استناد مدل نهایی درخت رگرسیون تقویت شده، با افزایش ماده آلی خاک به بیش از 15/2 درصد و در رطوبت خاک بالای 30 درصد، بیشترین اندازه شاخص غنای گونه ای ثبت شد. همچنین، اندازه بالای خشک دار از کلاس قطری اول و با درجه دارای پوسیدگی، سبب افزایش غنای گیاهی در منطقه موردبررسی شد. در این پژوهش، ثبت ضریب تببین بالای 992/0 با مجذور میانگین مربعات خطای 039/0، نشان دهنده دقت بالای مدل درخت رگرسیون تقویت شده است.نتیجه گیری کلی: یافته های تحقیق نشان داد که خشک دارهای ریز با ایجاد شرایط زیستگاهی مطلوب، غنای گیاهان علفی را افزایش داده و حفظ این مؤلفه در افزایش ماده آلی خاک جنگل دارای اهمیت است. نرخ تجزیه بالا در خشک دارهای ریز نسبت به خشک دارهای بزرگ سبب می شود تا ضمن حفظ و افزایش رطوبت خاک، در مدت زمان کوتاهی مواد آلی موجود در چوب در اختیار لایه خاک قرار گیرد. در سالیان اخیر، برخی از کارشناسان حوزه منابع طبیعی، به جمع آوری خشک دارهای ریز و استفاده از آنها در صنایع سلولزی تأکید داشته اند. بخش بزرگی از این نظرات در سایه کوچک نمایی حجم و نقش خشک دار ریز و نبود اطلاعات کافی در مورد این مؤلفه بسیار مهم، وجاهت علمی نیز پیدا کرده است. درصورتی­که یافته های این تحقیق به­صورت کاملاٌ مشخص نشان می دهد که جمع آوری و حذف خشک دارهای ریز، حداقل بر رطوبت و ماده آلی خاک و در نتیجه بر غنای گونه های گیاهی تأثیر منفی بر جای خواهد گذاشت. انجام پژوهش­های مشابه و تکمیلی با در نظر گرفتن متغیرهای غذایی خاک و همچنین دیگر شاخص های پوشش گیاهی، می تواند در تأیید یا رد این نتیجه کمک قابل توجهی نماید.

متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد. لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

مقدمه و هدف: کسب اطلاعات و شناسایی تغییرات و پویایی بوم ­سازگان جنگل در مراحل مختلف تحولی به منظور مدیریت بهینه، احیا و اصلاح جنگل­ ها لازم و ضروری است. این تحقیق با هدف بررسی اثر مراحل مختلف تحولی توده بر روی زادآوری چوبی و پوشش علفی توده ممرز آمیخته در دو فصل بهار و تابستان (به دلیل شروع فعالیت­ های رویشی تا مرحله رویشی اوج گیاهان آشکوب علفی جنگل) در سری دو طرح جنگلداری شصت کلاته گرگان انجام شد. مواد و روش­ ها: به­ منظور بررسی مراحل تحولی، پس از جنگل گردشی تعداد سه قطعه نمونه نیم هکتاری مستطیلی به ابعاد 50 × 100 متر برای هر مرحله تحولی براساس مشخصه های ارائه شده توسط لایبوندگوت و کورپل در زمینه الگوی ساختار مراحل و فازهای تحولی در جنگل های طبیعی استفاده شد. به منظور مطالعه و بررسی زادآوری چوبی و پوشش علفی تعداد پنج ریزقطعه نمونه (20×20 متر)، یکی از آنها در مرکز و چهار ریزقطعه نمونه دیگر در چهار گوشه قطعه نمونه پیاده شدند. در هر ریزقطعه نمونه نوع و درصد پوشش گونه­ های علفی و فراوانی زادآوری ­ها یادداشت شد. برای بررسی و مقایسه تنوع زیستی در مراحل مختلف تحولی از شاخص­ های تنوع سیمپسون و شانون­–وینر و برای محاسبه غنا از شاخص ­های غنای مارگالف و منهینیک و برای یکنواختی از شاخص ­های یکنواختی اسمیت ویلسون و Evenness در نرم افزار PAST و R (بسته نرم­افزاری adiv و تابع specieseve) استفاده شد. یافته ­ها: نتایج نشان داد که تعداد گونه ­های علفی و گونه ­های زادآوری در مرحله تخریب بیشتر از مراحل اولیه و اوج می­ باشد. شاخص ­های تنوع­ زیستی پوشش علفی و زادآوری گونه ­های چوبی نشان داد که مقدار تنوع شانون­–وینر و سیمپسون در دو فصل بهار و تابستان در مرحله اوج کمتر از مراحل اولیه و تخریب بود. همچنین بیشترین مقدار شاخص ­های یکنواختی اسمیت ویلسون و Evenness نیز در هر دو فصل بهار و تابستان در مرحله اوج مشاهده شد. بیشترین مقدار شاخص غنای منهینیک پوشش علفی در فصل بهار در مرحله اوج مشاهده شد؛ در حالی­که در فصل تابستان بین مراحل مختلف اختلاف معنی­ داری مشاهده نشد. بیشترین مقدار شاخص غنای مارگالف زادآوری گونه­ های چوبی در هر دو فصل نیز در مرحله تخریب مشاهده شد. نتیجه ­گیری: با استناد به نتایج حاصل از پژوهش حاضر، می­ توان بیان کرد که مراحل مختلف تحولی روی تنوع گونه­ های علفی و تجدید حیات جنگل اثرگذار است؛ بنابراین، پیامدهای قابل توجهی از مدیریت پایدار بر لایه پوشش گیاهی وجود دارد که پیشنهاد می­ شود در راهبردهای مدیریت جنگل در آینده مورد توجه قرار گیرد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

هدف از این پژوهش مدل سازی تغییرات مکانی تراکم پوشش گیاهی زیرآشکوب جنگل با توجه به ساختار اکوسیستم جنگل و فعالیت های طرح جنگلداری به عنوان یک مخاطره زیست محیطی می باشد. واحدهای همگن محیط زیستی با استفاده از منابع اکولوژیکی و سیستم اطلاعات جغرافیایی، تهیه گردید. در این تحقیق به کمک شبکه های عصبی مصنوعی، تراکم پوشش گیاهی زیرآشکوب جنگل بر اساس متغیرهای اکولوژیکی و انسانی شبیه سازی شد. شبکه پرسپترون چندلایه با یک لایه پنهان و 4 نرون در هر یک از لایه های مخفی و آرایش نهایی 1-4-23، با توجه به بیشترین مقدار ضریب تبیین آزمون شبکه (معادل 8576/0) و کمترین مقدار میانگین مربعات خطا و میانگین خطای مطلق (به ترتیب معادل 866/0 و 736/0)، بهترین عملکرد بهینه سازی توپولوژی را نشان می دهد. بر اساس نتایج آنالیز حساسیت، عوامل اکولوژیکی و انسانی شامل تراکم تاج پوشش توده، تراکم دام در جنگل، شدت فرسایش خاک و شدت کوبیدگی آن به ترتیب بیشترین تاثیر را در تغییرات پوشش گیاهی زیرآشکوب جنگل از خود نشان دادند. نتایج حاصله در این تحقیق در چهارچوب روش تجزیه و تحلیل سیستمی منجر به مدل سازی پوشش گیاهی زیرآشکوب جنگل در ارزیابی مخاطرات محیط زیستی طرح های جنگلداری و طراحی سامانه پشتیبان تصمیم گیری شده است که می تواند راه گشای تصمیم گیری در مورد ساختار طرح و اجرای پروژه های مشابه در مکان های مشابه باشد.

در منطقه عنبران محله آستارا حدود 30 سال پیش قسمتی از جنگل طبیعی بلوط - ممرزستان پاک تراشی و بعد اکالیپتوس کاری شد. به منظور بررسی اثرات احتمالی کاشت گونه غیربومی اکالیپتوس بر ترکیب گیاهی پوشش گیاهی زیرآشکوب، نوع و تعداد گونه های موجود در جنگلکاری اکالیپتوس و جنگل طبیعی مجاور تعیین شد. میزان همگنی یا ناهمگنی جامعه ها با روش سورنسون بررسی شد. همچنین میزان سدیم، تاسیم، واد آلی و هدایت الکتریکی خاک اندازه گیری شد. نتیجه این بررسی نشان داد که مطابق با فرمول سورنسون دو منطقه دارای 46% اختلاف در پوشش گیاهی هستند که نمایانگر تاثیر کاشت اکالیپتوس بر تغییر پوشش گیاهی می باشد. همچنین در جنگلکاری اکالیپتوس مقدار سدیم، پتاسیم، هدایت الکتریکی و مواد آلی خاک در مقایسه با جنگل طبیعی مجاور کاهش یافته است. در مجموع نتایج نشان داد که با توجه به تغییرات بوجود آمده در پوشش گیاهی و خواص خاک لازم است کاشت اکالیپتوس در مناطق جنگلی محدود شود.

فعالیت ارگانیسم های خاک زی و جمعیت آنها شاخص مناسبی برای ارزیابی کیفیت و سلامت خاک در اکوسیستم های جنگلی است که هم راستا با حاصلخیزی و باروری رویشگاه است. در پژوهش حاضر، مشخصه های کیفی لاشبرگ و خاک در چهار توده ی جنگلی با ترکیب های مختلف درختان شامل راش/ ممرز/ توسکا/ خرمندی (دامنه ی ارتفاعی 700-600 متری)، راش/ ممرز/ توسکا (دامنه ی ارتفاعی 1200-1100 متری)، راش/ ممرز (دامنه ی ارتفاعی 1700-1600 متری) و راش خالص (دامنه ی ارتفاعی 2200-2100 متری) در حوزه ی گلبند نوشهر بررسی شد. در هر یک از توده ها، هشت نمونه از لایه های آلی و معدنی (در سطح 25 × 25 تا عمق 15 سانتی متری خاک) برداشت و به آزمایشگاه انتقال داده شد. برای بررسی وجود یا نبود تفاوت مقادیر مشخصه های مورد نظر در توده های مختلف جنگلی از تجزیه ی واریانس یکطرفه استفاده شد و آزمون چنددامنه ای دانکن نیز برای مقایسه ی میانگین ها به کار گرفته شد. مشخصه های کیفی لاشبرگ (کربن و نیتروژن)، رطوبت، pH، کربن آلی، نیتروژن کل و همچنین مشخصه های زیستی خاک شامل تعداد و زی توده ی کرم های خاکی، تعداد نماتدها و فعالیت های میکروبی خاک سنجیده شد. براساس نتایج، بیشترین فعالیت کرم های خاکی (با سهم بیشتر اپی ژئیک ها) و نماتدهای خاک زی در خاک سطحی توده ی جنگلی راش آمیخته با ممرز، توسکا و خرمندی مشاهده شد. همچنین تنوع گونه های درختی در توده ی آمیخته ی راش/ ممرز/ توسکا/ خرمندی به بهبود شاخص های میکروبی (تنفس میکروبی، تنفس برانگیخته، زی توده ی میکروبی کربن، زی توده ی میکروبی نیتروژن، ضریب میکروبی، ضریب متابولیکی و قابلیت دسترسی به کربن) خاک در مقایسه با دیگر توده های جنگلی بررسی شده منجر شد. تجزیه ی مؤلفه های اصلی حاکی از تأثیرات برجسته ی مشخصه های لایه ی آلی و معدنی خاک بر تغییرپذیری مشخصه های زیستی خاک است. نتیجه ی این تحقیق نشان دهنده ی تأثیر مثبت تنوع گونه های درختی در بهبود مشخصه های کیفی و سلامت خاک است.